Lán og fjárhagsaðstoð fyrir fólk með lágar tekjur

Creditpauvre.com er óháður leiðarvísir fyrir fólk með lágar tekjur: þau sem lifa á örorku- eða ellilífeyri, atvinnuleysisbótum, fjárhagsaðstoð sveitarfélags, hlutastarfi eða námslánum, og einstæða foreldra sem þurfa að láta hverja krónu duga. Þegar óvæntur reikningur berst, heimilistæki bilar eða leigan er á eftir er spurningin ekki aðeins „hvar get ég fengið lán?“ heldur líka „hvaða aðstoð á ég rétt á áður en ég skuldset mig?“

Vefurinn veitir engin lán, kemur engum í samband við lánveitendur og fær ekkert greitt fyrir ráðin. Hér er útskýrt hvað er í boði á Íslandi, hvað það kostar og hvaða gildrur ber að varast, svo þú getir tekið ákvörðun með opin augu.

Að taka lán með litlar tekjur

Bankar meta greiðslugetu áður en þeir veita neytendalán. Ef lítið er eftir af tekjunum þegar föst útgjöld hafa verið greidd er umsókninni oft hafnað. Það er í raun vernd: lán sem þú ræður ekki við eykur vandann. Samt eru leiðir til sem henta fólki með lítið á milli handanna:

• lítið lán eða yfirdráttur hjá þínum eigin viðskiptabanka, þar sem saga þín er þekkt, frekar en hjá nýjum aðila á netinu;
• samkomulag við kröfuhafa um að dreifa greiðslum, sem kostar oft minna en nýtt lán;
• vaxtalaust lán frá fjölskyldu eða vinum, skráð skriflega svo enginn misskilningur verði;
• sérstök aðstoð frá sveitarfélaginu, sem stundum er veitt sem lán með hagstæðum skilmálum.

Nánar er fjallað um þessar leiðir á síðunni um lán fyrir fólk með lágar tekjur.

Aðstoð sem þú átt að sækja um fyrst

Styrkur er ekki endurgreiddur, lán er það. Áður en þú skrifar undir nokkuð skaltu kanna rétt þinn. Félagsþjónusta sveitarfélagsins þíns metur umsóknir um fjárhagsaðstoð og getur veitt sérstaka aðstoð í bráðum vanda. Tryggingastofnun, Vinnumálastofnun og húsnæðisbætur geta skipt máli ef greiðslur hafa tafist eða réttindi ekki verið nýtt. Hjálparsamtök á borð við Hjálparstarf kirkjunnar, Rauða krossinn og Mæðrastyrksnefnd aðstoða einnig með matargjafir og ráðgjöf.

Fyrir viðtal er gott að hafa tilbúið:

• yfirlit af bankareikningi síðustu mánaða;
• staðfestingu á tekjum (greiðsluseðla frá Tryggingastofnun, Vinnumálastofnun eða vinnuveitanda);
• reikninginn, innheimtubréfið eða leigusamninginn sem málið snýst um;
• lista yfir föst útgjöld og öll lán sem eru í gangi.

Yfirlit yfir úrræðin er á síðunni um brýna fjárhagsaðstoð á Íslandi.

Raunverulegur kostnaður: ÁHK

Talan sem skiptir mestu er árleg hlutfallstala kostnaðar (ÁHK). Hún nær yfir vexti, lántökugjald, seðilgjöld og annan kostnað sem fylgir láninu. Berðu tilboð alltaf saman á ÁHK og á heildarupphæðinni sem þú greiðir til baka, ekki á mánaðarlegri afborgun einni saman. Lágt mánaðargjald yfir langan tíma getur orðið mjög dýrt.

Lög um neytendalán setja þak á heildarkostnað lána og lánveitendur verða að upplýsa um ÁHK áður en samningur er gerður. Fjármálaeftirlit Seðlabanka Íslands hefur eftirlit með fjármálafyrirtækjum og Neytendastofa með upplýsingagjöf til neytenda.

Hætturnar sem þarf að þekkja

• Smálán: lítil skammtímalán á netinu eru fljót að fá en dýr, og margir hafa lent í keðju þar sem eitt lán greiðir upp annað.
• Vanskilaskrá: vanskil geta lent hjá Creditinfo og gert þér erfitt fyrir að leigja, fá síma eða lán síðar.
• Raðgreiðslur og „kauptu núna, borgaðu seinna“: litlar upphæðir safnast saman og gleymast auðveldlega.
• Endurfjármögnun sem lengir vandann: að sameina skuldir í eitt lán hjálpar aðeins ef heildarkostnaður lækkar.

Ef skuldirnar eru þegar orðnar of þungar veitir Umboðsmaður skuldara ókeypis ráðgjöf og getur aðstoðað við greiðsluaðlögun. Nýtt lán er sjaldnast lausnin í þeirri stöðu.

Svik með fölsk lán

Svikahrappar herja á fólk í fjárhagsvanda, oft á samfélagsmiðlum eða í skilaboðaforritum. Varastu sérstaklega:

• beiðni um að greiða „gjald“, „tryggingu“ eða „skatt“ áður en lánið er greitt út;
• loforð um lán „án athugunar“ eða „öllum samþykkt“;
• beiðni um rafræn skilríki, lykilorð eða afrit af greiðslukorti;
• þrýsting um að ákveða sig strax.

Alvöru lánveitandi biður aldrei um greiðslu fyrirfram. Ef þú hefur gefið upp upplýsingar skaltu hafa samband við bankann þinn án tafar og tilkynna málið til lögreglu.

Síðurnar á íslensku

Á íslensku eru tvær síður, hvor um sitt efni:

• Brýn fjárhagsaðstoð: fjárhagsaðstoð sveitarfélaga, bætur, hjálparsamtök og ókeypis skuldaráðgjöf þegar peningarnir duga ekki út mánuðinn.
• Lán með lágar tekjur: hvað bankar meta, hvernig á að bera saman ÁHK, vanskilaskrá og öruggari valkostir en smálán.

Byrjaðu á aðstoðinni, berðu síðan saman kostnaðinn ef lán reynist nauðsynlegt, og leitaðu ráðgjafar áður en vandinn vex.